Estonia: rząd mniejszościowy...do wyborów

Estoński parlament znalazł się w nowym układzie sił po tym, jak posłowie Meelis Kiili oraz Kalev Stoicescu opuścili szeregi swoich dotychczasowych ugrupowań – odpowiednio Partii Reform oraz Eesti 200. Decyzja posłów, którzy przeszli do ław niezrzeszonych, pozbawiła rządzącą koalicję większości w 101-osobowym parlamencie, zmniejszając stan posiadania obozu władzy do 50 mandatów. Sytuacja ta stawia pod znakiem zapytania sprawny przebieg nadchodzących prac legislacyjnych, uchwalenie budżetu oraz wyłonienie głowy państwa.

Opozycja postrzega ten zwrot jako czytelny sygnał rosnącego kryzysu i zapowiedź głębszych podziałów na scenie politycznej. Przewodniczący ugrupowania Isamaa zaznaczył, że utrata zaufania w społeczeństwie przełożyła się na podziały wewnątrz obozu rządzącego, a w samym ugrupowaniu premierowym trwają dyskusje nad zmianą na stanowisku szefa rządu. „Moim zdaniem jest to dopiero początek rozpadu tej koalicji. Brak zdolności politycznych, chaotyczne ruchy i polityczna agonia będą teraz przyspieszać wraz z koalicją, która oficjalnie stała się rządem mniejszościowym” – powiedział Urmas Reinsalu. W jego ocenie szef rządu powinien poważnie rozważyć podanie się do dymisji, zwłaszcza że w szeregach Partii Reform narasta niepokój i dochodzi do wewnętrznych sporów.

Szef rządu podchodzi jednak do zmian we frakcji z opanowaniem, wskazując na dotychczasową praktykę parlamentarną. W ocenie szefa gabinetu koalicja i tak funkcjonowała w zbliżonych warunkach od dłuższego czasu, zmuszona do szukania szerokiego poparcia dla swoich propozycji. „W Estonii mamy od teraz koalicję mniejszościową i uczciwie jest to tak nazwać. Przed zbliżającymi się wyborami prezydenckimi i parlamentarnymi niektórzy posłowie przeszli do opozycji. Nie ma powodu, by to upiększać ani dramatyzować” – napisał Kristen Michal. Premier przypomniał historyczny precedens z lat 2009–2011, gdy gabinet Andrusa Ansipa również sprawnie przeprowadził kraj przez kryzys gospodarczy oraz wejście do strefy euro, nie posiadając bezwzględnej większości głosów.

Odejścia posłów wywołały również falę dyskusji wewnątrz samej Partii Reform, gdzie część parlamentarzystów nie kryje zastrzeżeń wobec dotychczasowego kursu ugrupowania. Choć niektórzy politycy partii rządzącej przyznają, że popieranie niektórych decyzji było dla nich wyzwaniem, na razie nie zadeklarowali jednoznacznie pójścia w ślady odchodzących kolegów. Co istotne, niepewna jest perspektywa uchwalania kluczowych projektów, w tym ustawy budżetowej, która będzie wymagała elastyczności i szukania porozumień poza stałym zespołem głosujących.

Zarówno przedstawiciele rządu, jak i eksperci polityczni wskazują na realne możliwości dalszego sprawowania władzy poprzez budowanie doraźnych większości wokół konkretnych projektów. Hanno Pevkur, wiceszef Partii Reform i minister obrony zwrócił uwagę, że w przypadku wielu głosowań wystarczająca jest zwykła większość, co pozostawia pole do współpracy z posłami niezależnymi. „W rzeczywistości w wielu sprawach już od roku musieliśmy dbać o to, by zebrać głosy, więc w tym sensie te odejścia tak naprawdę niewiele zmieniają” – powiedział Pevkur. Ocenę tę podziela politolog Tõnis Saarts, zdaniem którego rządy mniejszościowe stanowią normalny element praktyki demokratycznej, a opozycja przed zbliżającymi się wyborami nie będzie dążyć do obalenia gabinetu, poprzestając na punktowaniu słabości obozu rządzącego.