Litwa przyspiesza transformację energetyczną po synchronizacji z Europą

Litewski operator systemu przesyłowego energii elektrycznej Litgrid w 2025 roku umocnił integrację z kontynentalną Europą, kończąc kluczowe inwestycje związane z synchronizacją sieci. Systemy elektroenergetyczne państw bałtyckich od ponad roku pracują w ramach kontynentalnej strefy synchronicznej, a w listopadzie operatorzy z Europy potwierdzili spełnienie wszystkich wymogów technicznych stałego przyłączenia. Projekt został wyróżniony nagrodą Project Management Institute za sprawną realizację przed terminem.

W minionym roku ukończono budowę nowych obiektów, w tym rozdzielni 330 kV, a także trzech kompensatorów synchronicznych i systemów zarządzania siecią. Równolegle realizowany jest program wzmacniania odporności infrastruktury krytycznej, obejmujący 14 projektów i ponad 150 działań w kluczowych punktach sieci. Na ten cel Litgrid wraz z partnerami z państw bałtyckich pozyskał 113 mln euro środków unijnych. Spółka zwiększa również przepustowość połączeń z Polską i Łotwą oraz analizuje możliwość budowy nowej linii we współpracy z partnerami z Łotwy i Niemiec. Jak podkreślił prezes Andrius Šemeškevičius, „utrwaliliśmy energetyczną niezależność Litwy i rozpoczęliśmy działania konieczne do jej zabezpieczenia”.

Dynamicznie rozwijały się odnawialne źródła energii. Do sieci przesyłowej przyłączono 600 MW mocy wiatrowych i 200 MW instalacji słonecznych, zwiększając łączny potencjał tych źródeł o 1,7 GW. Pod koniec roku uruchomiono także dwa magazyny energii o mocy 119 MW. „W ciągu roku uruchomiono więcej elektrowni wiatrowych i słonecznych niż łącznie działało ich w 2022 roku” – zaznaczył Šemeškevičius, dodając, że magazyny ograniczą wahania cen i poprawią funkcjonowanie rynku bilansującego.

Mimo wzrostu krajowego zużycia energii o 2 proc. do 11,727 TWh, wolumen energii przesłanej przez Litgrid na potrzeby odbiorców spadł o 3,5 proc., do 9,177 TWh, co wiązano z rosnącą liczbą producentów energii w sieci dystrybucyjnej. Poprawiły się natomiast wskaźniki niezawodności – średni czas przerw w dostawach skrócił się do 0,41 minuty, a poziom nieprzesłanej energii wyraźnie zmalał, pozostając poniżej limitów regulatora. Przychody spółki wzrosły o 13,9 proc. do 431,1 mln euro, jednak zysk netto obniżył się do 34,2 mln euro z powodu przejściowych czynników regulacyjnych. Po korektach wynik operacyjny i zysk netto były wyższe niż rok wcześniej. Inwestycje sięgnęły 166,3 mln euro, z czego ponad jedna trzecia trafiła na projekty strategiczne.