Ukraiński rząd ogranicza eskport złomu

Ukraiński rząd wprowadził całkowity zakaz eksportu złomu stali do końca 2025 roku, a na 2026 rok ustanowił zerowe kwoty eksportowe. Decyzja ma na celu ochronę krajowej branży metalurgicznej w czasie wojny i została poparta przez instytucje europejskie, w tym Komisję Europejską, poinformował prezes „Ukrmetallurgprom” Ołeksandr Kalenkow.

Eksport złomu z Ukrainy w ostatnich latach dramatycznie wzrósł – z 50 tysięcy ton w 2022 roku do 450 tysięcy ton w 2025 roku. Jednocześnie krajowa jego produkcja spadła, co spowodowało deficyt około 200 tysięcy ton na rynku wewnętrznym. Kalenkow zaznaczył, że ograniczyło to produkcję stali, co skutkowało utratą około 700 milionów dolarów przychodów walutowych oraz miliardów hrywien wpływów podatkowych.

Złom jest kluczowym surowcem dla wszystkich technologii produkcji stali – konwertorowej, martenowskiej i elektrycznej. W produkcji elektrycznej określa ilość wytwarzanej stali, w pozostałych technologiach wpływa na koszty wytwarzania i emisję dwutlenku węgla. Kalenkow podkreślił, że przemysł metalurgiczny pozostaje jednym z nielicznych źródeł przychodów walutowych i podatków w czasie wojny, a huty dostarczają także specjalne gatunki stali dla przemysłu obronnego oraz konstrukcje umocnień.

Prezes „Ukrmetallurgprom” odniósł się do krytyki Polski, wskazując, że ukraiński złom trafiający do tego kraju jest marginalny – w 2024 roku wyniósł 350 tysięcy ton, co stanowi mniej niż 5% rynku polskiego liczącego około 7 milionów ton. Polska eksportuje samodzielnie ponad 3 miliony ton złomu rocznie. Znaczna część ukraińskiego surowca wcześniej przechodziła tranzytem przez Polskę do innych państw, m.in. do Turcji, aby uniknąć płacenia krajowego podatku eksportowego w wysokości 180 euro za tonę, co mogło w 2024 roku przynieść ponad 80 milionów euro dochodów do budżetu Ukrainy.

Kalenkow podkreślił, że konsultacje z Komisją Europejską i strukturami UE trwały od 2023 roku i stanowisko Ukrainy spotkało się z zrozumieniem. Dodał, że Polska ma dodatni bilans handlowy z Ukrainą, a ograniczenia eksportu złomu nie zagrażają polskiemu rynkowi – w razie potrzeby Ukraina może zmniejszyć zakupy polskiego koksu i węgla koksującego. Tymczasowe ograniczenia wpisują się w europejską praktykę – od 2027 roku Unia Europejska planuje ograniczenie eksportu złomu do państw spoza OECD w ramach Planu Działań dla Stali. Formalnym impulsem dla konfliktu z Polską była uchwała ukraińskiego rządu z 31 grudnia, która wprowadziła zerowe kwoty eksportowe na 2026 rok. Rząd podkreśla, że wcześniej znaczna część surowca trafiała do Polski, co wywołało sprzeciw Warszawy.