Białoruskie problemy z planem intergracji w ramach ZBiR

Białoruś i Rosja są bliskie sfinalizowania kolejnego trzyletniego planu integracji w ramach Państwa Związkowego ZBiR, uzgadniając 107 z 110 zapisanych w nim punktów. Jak wynika z poufnego dokumentu białoruskiego Ministerstwa Gospodarki, do którego dotarł niezależny portal „Zerkalo” przy wsparciu organizacji BELPOL, główną kością niezgody w rokowaniach pozostaje kwestia utworzenia wspólnego rynku ropy i gazu. Mińsk domaga się twardych gwarancji prawnych i równych warunków rynkowych, podczas gdy Moskwa dąży do sprowadzenia ustaleń do ogólnikowych deklaracji o dalszej współpracy.

Strona białoruska optuje za zapisami gwarantującymi powstanie połączonego rynku gazu, ropy naftowej, produktów naftowych oraz energii elektrycznej, co miałoby zapewnić bezpłatny i równoprawny dostęp do rosyjskiej infrastruktury przesyłowej oraz jednolite taryfy dla przedsiębiorstw z obu krajów. W odpowiedzi rosyjskie Ministerstwo Energii zaproponowało jedynie sformułowanie mówiące o „rozwoju współpracy w sferze naftowo-gazowej”, co zostało stanowczo odrzucone przez białoruskie resorty. W ocenie Mińska postawa Rosji świadczy o braku woli politycznej do podjęcia wiążących zobowiązań oraz dążeniu do zachowania jednostronnej przewagi.

Państwowy koncern „Biełnieftiechim” podkreślił w dokumencie, że dotychczasowe umowy dotyczące rynku ropy pozostają wyłącznie na papierze, a  strona rosyjska regularnie uchyla się od realizacji ustaleń. Sytuację dodatkowo zaostrzył fakt, że Moskwa wysłała na negocjacje energetyczne urzędników niższego szczebla, pozbawionych uprawnień decyzyjnych. Z tego powodu białoruskie władze dążą obecnie do przeniesienia rozmów na wyższy szczebel polityczny i podjęcia bezpośrednich negocjacji z wicepremierem Rosji Aleksiejem Owerczukiem.

Mimo głębokiego kryzysu w rozmowach surowcowych obu państwom udało się porozumieć w większości pozostałych obszarów strategicznych. W sferze energetyki jądrowej uzgodniono z koncernem Rosatom budowę trzeciego bloku Białoruskiej Elektrowni Jądrowej oraz kwestie gospodarki zużytym paliwem. W sektorze obronnym zaplanowano podpisanie w 2027 roku umowy o wsparciu logistycznym i medycznym dla wojska, natomiast w przemyśle postawiono na wspólną produkcję komponentów objętych sankcjami zachodnimi, w tym systemów hamulcowych, obrabiarek CNC oraz samolotów z udziałem białoruskiego przemysłu zbrojeniowego.

Związkowe plany obejmują również wdrożenie transgranicznych płatności za pomocą kodów QR dla obywateli obu krajów oraz szereg ogólnych deklaracji dotyczących harmonizacji przepisów. Poza sporem energetycznym nierozstrzygnięte pozostają jeszcze dwa punkty, dotyczące integracji cyfrowych systemów handlowych oraz unikania podwójnego opodatkowania osób samozatrudnionych. W obu tych przypadkach strona białoruska oczekuje obecnie na formalne stanowisko i odpowiedzi ze strony rosyjskiego rządu.