Zdjęcie: Pixabay
19-11-2026 13:43
Ukraiński transport kolejowy traci kolejne możliwości eksportu, a podwyżki taryf przewozowych nie przynoszą oczekiwanej poprawy sytuacji finansowej przewoźnika. W ciągu pierwszych 10 miesięcy 2026 roku eksport rud żelaza i manganu przez kolejowe przejścia graniczne z Polską spadł aż o 27 procent rok do roku, do 2,76 mln ton. Taki sam spadek odnotowano w przewozach produktów ze stali, których wyeksportowano 853 tys. ton. Łączny eksport kolejowy przez polską granicę zmniejszył się o 13% do 8,6 mln ton.
Problemy pogłębia polityka taryfowa Ukrzaliznyci. Od 1 sierpnia 2026 roku stawki za przewozy towarowe wzrosły o 30 procent, a spółka zapowiedziała kolejną podwyżkę o 15 proc. od 1 stycznia 2027 roku. Tymczasem droższy transport osłabia konkurencyjność ukraińskiego przemysłu i ogranicza możliwości eksportowe przedsiębiorstw. Według wyliczeń państwowej firmy Ukrpromzowniszekspertyza podwyżka może zmniejszyć roczny wolumen przewozów o 27 mln ton. Szacowane straty dla gospodarki to 96 mld hrywien PKB, 2,4 mld dolarów wpływów eksportowych i około 36 mld hrywien dochodów budżetowych.
Według prognoz 2026 rok może przynieść ukraińskiej kolei najniższy wynik przewozów towarowych od lat. Ich roczny wolumen może spaść poniżej 130 mln ton, podczas gdy w 2021 roku wynosił 314 mln ton. Na załamanie wpływają przede wszystkim wojna, okupacja regionów przemysłowych, zniszczenia zakładów i kolejowych szlaków transportowych, utrudnienia w eksporcie morskim oraz rosnące koszty logistyki.
Szczególnie trudna sytuacja panuje na zachodnich szlakach eksportowych. Transport przez granicę z państwami UE jest 2–3 razy droższy niż przed wojną, a w oczekiwaniu na odprawę przy przejściach granicznych stoi ponad 20 tys. wagonów. Dobowa przepustowość wynosi około 1050–1150 wagonów. Przedsiębiorstwa muszą więc jednocześnie ponosić wyższe opłaty kolejowe i koszty znacznie dłuższych tras.
Centrum Strategii Transportowych zwraca uwagę, że podwyżki mogą uruchomić błędne koło: droższy transport zmniejsza opłacalność produkcji, firmy ograniczają działalność, a kolej traci klientów i przychody. Ukrzaliznycia ponosi wprawdzie duże koszty związane z naprawą zniszczonych lokomotyw, torów, mostów i podstacji trakcyjnych, jednak eksperci wskazują, że ciężaru strat wojennych nie powinno się przenosić wyłącznie na przedsiębiorstwa korzystające z przewozów towarowych.
Jako alternatywę dla kolejnych podwyżek wskazuje się ograniczenie kosztów działalności spółki oraz finansowanie nierentownych przewozów pasażerskich i podmiejskich bezpośrednio z budżetu państwa. W przypadku tych drugich na 2027 rok potrzebne byłoby dodatkowo około 10 mld hrywien, ponad 16,1 mld hrywien już zaplanowanych na dalekobieżne przewozy pasażerskie. Rozważane jest również pozyskanie międzynarodowych dotacji, preferencyjnych kredytów i środków na odbudowę taboru oraz kolejowej sieci energetycznej.