Proces wyludniania się dużych miast na Białorusi

Jak podał białoruski portal "Zerkalo" proces wyludniania dużych miast na Białorusi najsilniej dotknął ośrodki, które jeszcze niedawno uchodziły za przemysłowe lokomotywy regionów. Wśród 23 miast liczących ponad 50 tys. mieszkańców tylko nieliczne uniknęły spadków, a największe straty zanotowano tam, gdzie koncentrowały się kluczowe dla państwa zakłady produkcyjne.

Najbardziej widoczne zmiany zaszły w Swietłogorsku w obwodzie homelskim. W ciągu dekady liczba mieszkańców zmniejszyła się tam o ponad jedną dziesiątą, spadając z 69 tys. w 2015 roku do 61,8 tys. na początku 2025 roku. Centralnym punktem lokalnej gospodarki pozostaje uruchomiony w 2018 roku Zakład Celulozowo-Kartonowy, którego startowi towarzyszyły problemy środowiskowe. Mieszkańcy wielokrotnie skarżyli się na „nieprzyjemny zapach”, a w 2023 roku państwo wyegzekwowało od przedsiębiorstwa ponad milion dolarów odszkodowania za „szkodę wyrządzoną środowisku”.

Mimo zapewnień władz o trwałym rozwiązaniu problemów, temat wracał. Na początku stycznia 2026 roku do sieci trafiło kolejne nagranie mieszkańców, w którym ponownie mówili o uciążliwych warunkach życia. Zakład był także miejscem poważnych zdarzeń nadzwyczajnych, w tym eksplozji w czerwcu 2023 roku, która zakończyła się śmiercią trzech osób.

Podobną skalę depopulacji odnotowała Orsza w obwodzie witebskim, gdzie liczba ludności zmniejszyła się o około 10 procent, do 101,7 tys. osób. Miasto to w 2018 roku zostało wybrane jako pilotażowy przykład programu mającego przekształcić duże ośrodki regionalne w alternatywne wobec Mińska centra pracy i kapitału. Na realizację tego projektu przeznaczono 1,4 mld rubli, jednak efekty demograficzne okazały się ograniczone.

Orsza, położona blisko granicy z Rosją, zachowała działające zakłady przemysłu lekkiego, w tym kombinaty lniarski i konserwowy. Jak wskazują dane, lokalny rynek pracy nie zdołał jednak skutecznie konkurować o pracowników z przedsiębiorstwami po rosyjskiej stronie granicy. Trzecim miastem z największym spadkiem liczby mieszkańców jest Soligorsk, ośrodek wydobycia objętych sankcjami nawozów potasowych. Wraz z obniżeniem się pozycji miasta w krajowym rankingu płac populacja zmalała tam z 103,8 tys. na początku 2016 roku do około 97 tys. obecnie, co oznacza ubytek rzędu 6,5 procent.