Rosyjska propaganda o tragedii w Krakowie

Ukraińska agencja prasowa Ukrinform, zamieściła analizę Jurija Banakiewicza, o tym, jak rosyjska propaganda wykorzystała tragedię w Krakowie do rozpowszechniania narracji antyukraińskich i podsycania napięć między Warszawą a Kijowem. Gdy potwierdzono, że sprawca był Polakiem, prorosyjskie kanały zmieniły taktykę. Zamiast twierdzić, że napastnik był Ukraińcem, zaczęły sugerować, że służył w ukraińskim Legionie Międzynarodowym lub miał związki z pułkiem Azow.

Jednym z głównych elementów tej kampanii stała się fotografia naszywki z czaszką widocznej na kamizelce sprawcy. Propagandyści przedstawiali ją jako symbol amerykańskiej organizacji Forward Observations Group (FOG), którą wiązali z najemnikami walczącymi po stronie Ukrainy. W rzeczywistości był to tzw. emblemat Czarnobrodego, dostępny w sprzedaży internetowej i niepowiązany z żadną formacją wojskową. Podobieństwo obu znaków wykorzystano do stworzenia fałszywego tropu prowadzącego do Ukrainy.

Jak opisuje badaczka rosyjskiej dezinformacji Anna Mierzyńska, kampanię propagandową rozpoczęły rosyjskie kanały w Telegramie, w tym SHOT, należący do holdingu medialnego News Media Holding, powiązanego z Jurijem Kowalczukiem, bliskim współpracownikiem Putina. Fałszywe doniesienia podjęły następnie portale i profile z Bułgarii, Grecji, Hiszpanii, Chin oraz Wietnamu. Do akcji przyłączyła się również propaganda białoruska, m.in. za pośrednictwem Międzynarodowego Radia Białoruś.

Białoruskie przekazy rozszerzyły rosyjską narrację o kolejne fałszywe przesłanki. Twierdzono m.in., że karabin AR-15, którego używał sprawca, jest w Polsce trudno dostępny, co miałoby świadczyć o udziale grupy zorganizowanej. Pojawiła się także informacja, że napastnik należał do internetowej organizacji terrorystycznej „Maniacy. Kult morderstw”, a jego działania mogły być koordynowane z Ukrainy.

Według analizy, polskie Ministerstwo Cyfryzacji i Naukowo-Akademicka Sieć Komputerowa (NASK) odnotowały kilka głównych fałszywych narracji rozpowszechnianych po wydarzeniach w Krakowie. Oprócz prób obciążenia Ukrainy pojawiały się teorie, że zamach zorganizował polski rząd wspólnie z Unią Europejską, aby uzasadnić odwołanie Marszu Niepodległości, oraz że napastnik był żołnierzem. Według polskich instytucji pierwsza z tych teorii osiągnęła zasięg nawet 200 mln wyświetleń, a fałszywe doniesienia o wojskowej przeszłości sprawcy dotarły do niemal 18 mln odbiorców.

Polskie władze uruchomiły od razu działania przeciwko dezinformacji. Wicepremier i minister cyfryzacji Krzysztof Gawkowski zwołał pilne spotkanie z zespołem Centrum Przeciwdziałania Dezinformacji. Sprawa pokazała, że rosyjska propaganda próbuje wykorzystywać tragiczne wydarzenia do wywoływania wewnętrznych napięć w Polsce oraz pogarszania relacji polsko-ukraińskich.