USA przedłużają sankcje wobec Białorusi

Władze reżimu Łukaszenki na Białorusi będą objęte przez kolejny rok  amerykańskimi sankcjami, których dotychczasowy termin ważności upływał 16 czerwca. Decyzję o ich przedłużeniu podjął prezydent Donald Trump, a stosowny dokument opublikowano na stronach Rejestru Federalnego USA (odp. polskiego Dziennika Ustaw) z oficjalną datą wejścia w życie wyznaczoną na 26 maja.

Amerykańska administracja argumentuje ten krok niezmiennym zagrożeniem dla bezpieczeństwa narodowego oraz celów polityki zagranicznej Stanów Zjednoczonych. W oficjalnym uzasadnieniu wskazano, że postawa oraz działania konkretnych członków białoruskiego rządu i powiązanych z nimi osób wciąż powodują stan zagrożenia dla USA.

Decyzja ta wpisuje się w ramy prawne ustanowione pierwotnie dwie dekady temu przez prezydenta George’a W. Busha. Ówczesny dekret, wydany po marcowych wyborach prezydenckich z 2006 roku, wymierzony był w osoby odpowiedzialne za niszczenie demokratycznych struktur i procedur na Białorusi. Sankcje objęły między innymi Łukaszenkę, jego najstarszego syna Wiktora, a także kluczowych urzędników i reprezentantów struktur siłowych. Amerykańskie zarzuty dotyczyły wówczas fałszowania wyborów, korupcji, zawłaszczania majątku państwowego oraz drastycznych naruszeń praw człowieka, w tym fali represji i niewyjaśnionych zaginięć. Choć w okresach odwilży w relacjach Waszyngtonu z Mińskiem stosowanie tych obostrzeń bywało zawieszane, to po wydarzeniach z 2020 roku rygor powrócił. Dodatkowo w 2021 roku prezydent Joe Biden zaktualizował i rozszerzył kryteria sankcyjne o kwestie związane z likwidacją opozycji politycznej i organizacji społecznych, a także o działania zagrażające międzynarodowemu ruchowi lotniczemu.

Utrzymanie sankcji następuje w specyficznym momencie politycznym, kiedy to między Waszyngtonem a Mińskiem widoczne są sygnały odprężenia, a w przestrzeni publicznej pojawiają się doniesienia o potencjalnym porozumieniu między Donaldem Trumpem a Łukaszenką. Świadczyć o tym może fakt, że w ciągu minionego roku Amerykanie wycofali sankcje wobec kluczowych białoruskich podmiotów gospodarczych i instytucji finansowych, w tym resortu finansów, narodowego przewoźnika lotniczego czy potentatów sektora potasowego. Sam Łukaszenka zaangażował się w inicjatywę powołanej przez Trumpa Rady Pokoju i otrzymał zaproszenie do złożenia wizyty w Stanach Zjednoczonych, na co Mińsk odpowiadał okresowym wypuszczaniem grup więźniów politycznych.

Warto przy tym zauważyć, iż sytuacja wokół Białorusi i jej powiązań z Kremlem pozostaje przedmiotem intensywnych konsultacji dyplomatycznych. Prezydent Ukrainy Wołodymyr Zełenski przeprowadził rozmowy z przywódcami Wielkiej Brytanii, Francji oraz Niemiec – Kirem Starmerem, Emmanuelem Macronem i Friedrichem Merzem. Ukraiński przywódca przekazał zachodnim partnerom szczegółowe dane na temat zamierzeń Moskwy, które obejmują nie tylko Ukrainę, ale również terytorium Białorusi oraz inne regiony Europy.

Jak zadeklarował Zełenski, wszelkie plany polityczne i militarne Kremla są na bieżąco monitorowane, a służby wywiadowcze zaangażowanych państw przystąpią do szczegółowej wymiany informacji. W ocenie ukraińskiego prezydenta silna pozycja militarna i zdolności bojowe jego kraju stanowią kluczowy argument w relacjach z USA i mogą skłonić drugą stronę do podjęcia realnych działań dyplomatycznych. Dalsze kroki w tej sprawie mają zostać omówione podczas zapowiedzianego spotkania doradców ds. bezpieczeństwa narodowego zainteresowanych państw.