Zmiany w estońskim prawie migracyjnym

Estoński parlament przyjął nowe przepisy istotnie ułatwiające zatrudnianie obcokrajowców, co ma być odpowiedzią na dotkliwy brak specjalistów hamujący wzrost gospodarczy kraju. Reforma wprowadza elastyczne warunki uzyskiwania pozwoleń na pobyt czasowy w sektorach najbardziej dotkniętych deficytem rąk do pracy, takich jak przetwórstwo przemysłowe czy transport. Kluczową zmianą jest odejście od dotychczasowych sztywnych limitów na rzecz zmiennego systemu, który w okresach wzrostu PKB pozwoli na przyjęcie nawet 2600 pracowników rocznie, czyli około 0,2 proc. stałej populacji Estonii.

Nowe regulacje modyfikują również wymogi finansowe wobec pracodawców. Próg wynagrodzenia dla obcokrajowców w branżach zmagających się z brakiem rąk do pracy ustalono na poziomie 80 proc. średniego miesięcznego wynagrodzenia brutto w Estonii. Zdaniem rządu taka stawka lepiej odpowiada realiom rynkowym dla pracowników wykwalifikowanych, a jednocześnie zapobiega napływowi taniej siły roboczej. Według prognoz, zwiększenie zatrudnienia cudzoziemców wygeneruje dla budżetu państwa dodatkowe wpływy z podatków, które do 2029 roku mogą sięgać nawet 65 milionów euro rocznie.

Ważnym elementem reformy jest implementacja unijnej dyrektywy o „jednolitym zezwoleniu”, co ma zagwarantować równe traktowanie pracowników z państw trzecich. Od 22 maja 2026 roku cudzoziemcy zyskają prawo do zmiany pracodawcy bez konieczności ubiegania się o nowe pozwolenie na pobyt – wystarczające będzie zgłoszenie tego faktu policji. Wydłużono także dopuszczalny okres pozostawania bez zatrudnienia do sześciu, a w szczególnych przypadkach nawet dziewięciu miesięcy, oraz przyznano pracownikom na wizach długoterminowych prawo do świadczeń socjalnych, w tym emerytalnych i rodzicielskich.

Zmiany wywołały ożywioną debatę wśród polityków i partnerów społecznych. „Musimy pamiętać, że wciąż mówimy o limitach i bardzo jasnej liście zawodów; nie jest tak, że każdy i w dowolnej liczbie może przyjechać” – uspokajał szef komisji konstytucyjnej Ando Kiviberg, podkreślając zrównoważony charakter reformy. Z kolei Ain Käpp ze związku pracodawców zaznaczył, że gospodarce brakuje specyficznych umiejętności niedostępnych lokalnie i nie należy mylić tych zmian z masową migracją. Przeciwnego zdania jest opozycja, która krytykuje obniżenie progu płacowego, twierdząc, że nie sprzyja to innowacyjności gospodarki.

Wraz z poluzowaniem przepisów, Estonia zaostrza kary za naruszenia przy zatrudnianiu cudzoziemców, których liczba w ostatnich latach systematycznie rośnie. Dotychczasowe grzywny, ustalone w 2010 roku, uznano za nieadekwatne i pozbawione efektu odstraszającego. Nowe prawo podnosi maksymalny wymiar kary dla osób prawnych za poważne wykroczenia do 100 000 euro. Ma to zdyscyplinować rynek i zapobiegać nadużyciom w obliczu większego otwarcia na zagraniczny kapitał ludzki.