Cudzoziemcy na Litwie czekają na obywatelstwo

Na Litwie rośnie liczba cudzoziemców, których procedury uzyskania obywatelstwa zostały formalnie zakończone na poziomie instytucjonalnym, lecz faktycznie utknęły na etapie decyzji prezydenckiej. Dotyczy to osób od lat mieszkających w kraju, pracujących, płacących podatki, znających język litewski i wychowujących dzieci w litewskim systemie edukacji, które mimo spełnienia wymogów ustawowych nie mają pewności co do swojej przyszłości prawnej.

Wśród oczekujących są obywatele m.in. Białorusi i Rosji, którzy przyjechali na Litwę wiele lat temu, często z powodów politycznych lub rodzinnych, zintegrowali się ze społeczeństwem i złożyli wnioski o obywatelstwo w trybie naturalizacji lub uproszczonym, np. poprzez małżeństwo z obywatelem Litwy. Jak podkreślają, długotrwałe oczekiwanie uniemożliwia im podejmowanie kluczowych decyzji życiowych, takich jak zakup mieszkania czy długofalowe planowanie kariery. „Trudno budować poczucie stabilności, gdy nie wiadomo, czy w każdej chwili ktoś nie uzna, że jesteś niepożądany” – mówi jeden z rozmówców.

Departament Migracji wyjaśnia, że po przyjęciu wniosku sprawdzana jest zgodność z ustawą o obywatelstwie, a także dane w krajowych i międzynarodowych rejestrach, w tym karnych i administracyjnych. Instytucja zwraca się również do Departamentu Bezpieczeństwa Państwa oraz Policji, by ocenić ewentualne zagrożenia dla bezpieczeństwa publicznego. Po zakończeniu tych czynności dokumenty przekazywane są do Komisji ds. Obywatelstwa, która formułuje rekomendację dla prezydenta. Ustawa precyzyjnie określa przypadki, w których obywatelstwo nie może zostać nadane, m.in. osobom skazanym za najcięższe przestępstwa lub zagrażającym interesom państwa.

Kancelaria Prezydenta Litwy podkreśla, że ostateczne decyzje zapadają wyłącznie wobec wnioskodawców spełniających wszystkie wymogi ustawowe i po analizie materiałów przedstawionych przez komisję. Jak zaznacza administracja prezydencka, przerwy pomiędzy kolejnymi dekretami nie mają charakteru politycznego ani prawnego, lecz wynikają z możliwości dokładnego zapoznania się z każdą indywidualną sprawą. „Czas podejmowania decyzji zależy wyłącznie od możliwości wnikliwej oceny całej dokumentacji” – czytamy w komunikacie.

Z danych Kancelarii Prezydenta wynika, że w ostatnim dekrecie z grudnia obywatelstwo litewskie nadano lub przywrócono 180 osobom. Najliczniejszą grupę stanowili obywatele Ukrainy, następnie Rosji, osoby bez obywatelstwa oraz obywatele Białorusi. Łącznie w 2025 roku czterema dekretami obywatelstwo uzyskało lub odzyskało 366 osób, co oznacza wyraźny wzrost w porównaniu z latami wcześniejszymi. Mimo rosnącej liczby pozytywnych decyzji część wnioskodawców nadal pozostaje w stanie długotrwałego oczekiwania, które – jak sami wskazują – podważa poczucie bezpieczeństwa i utrudnia trwałe związanie swojej przyszłości z Litwą.