Dalsze problemy finansowe łotewskiego odcinka Rail Baltica

Łotwa może stracić ponad 100 mln euro unijnego dofinansowania na budowę Rail Baltica z powodu opóźnień i niewykorzystania przyznanych środków. Komisja Europejska zapowiedziała kontrolę postępów inwestycji, a agencja CINEA może przesunąć pieniądze na inne projekty. Tymczasem koszt budowy łotewskiego odcinka wzrósł do 9,9 mld euro, a przy dalszych opóźnieniach może osiągnąć nawet 15 mld euro. Oznaczałoby to obciążenie budżetu państwa kwotą 3–4 mld euro.

Łotwa otrzymała dotychczas 1,85 mld euro unijnego wsparcia, z czego wykorzystała około jednej trzeciej. Budowę rozpoczęto na zaledwie 30 km trasy, a luka między dostępnym finansowaniem a rzeczywistymi kosztami wynosi około 300 mln euro. Państwa bałtyckie i Polska zaapelowały do Komisji Europejskiej o wydzielenie 10 mld euro na projekt. Wstępne założenia unijnego budżetu przewidują jednak tylko 6 mld euro dla wszystkich trzech państw bałtyckich.

Według audytu firmy Alvarez & Marsal problemy wynikają z błędów w planowaniu, zamówieniach i kontroli wydatków. W przeciwieństwie do Litwy i Estonii Łotwa rozlicza wykonawców za poszczególne materiały i jednostki robót, co utrudnia kontrolowanie końcowej ceny. Niektóre stawki mają wielokrotnie przewyższać ceny rynkowe. Rząd rozważa uproszczenie projektów, zmianę wykonawcy na kolejnych odcinkach oraz większe zaangażowanie krajowych firm. Postulowane są również zmiany w zarządzaniu inwestycją i powołanie zespołu odpowiedzialnego za jej strategiczny nadzór.

Dodatkowym problemem jest spór między łotewskimi instytucjami a spółką RB Rail, odpowiedzialną za koordynację przedsięwzięcia. Ryga krytykuje jej koszty administracyjne, a konsultanci wskazują na konieczność zmiany modelu zarządzania. Szef RB Rail Marko Kivila ostrzega natomiast, że kolejne przeprojektowanie trasy i publiczne rozważania o wstrzymaniu inwestycji przyniosą dalsze opóźnienia oraz mogą zagrozić unijnemu finansowaniu. Decyzje dotyczące przyszłości projektu muszą zapaść w najbliższym czasie, ponieważ wpłyną również na planowanie łotewskiego budżetu.