Litewski skok w OZE

Litwa osiągnęła największy w całej Unii Europejskiej wzrost udziału odnawialnych źródeł energii w krajowym zużyciu prądu na przestrzeni ostatnich czterech lat. Jak wynika z najnowszych danych Eurostatu, w latach 2021–2025 nasz sąsiad nie tylko nadrobił dystans do pozostałych krajów wspólnoty, ale również wyprzedził unijną średnią wynoszącą 49,9 procent.

Do tego skoku przyczyniła się intensywna rozbudowa infrastruktury wiatrowej oraz słonecznej, a także rosnąca popularność instalacji prosumenckich czyli dostarczających wyprodukowany prąd do sieci, a których liczba wśród gospodarstw domowych i firm zbliża się do poziomu 200 tysięcy.

Błyskawiczny przyrost mocy wytwórczych stawia jednak przed systemem elektroenergetycznym nowe zadania związane z bezpieczną integracją sieciową oraz wykorzystaniem nadwyżek. Z raportów operatora Litgrid wynika, że w pierwszej połowie 2026 roku do krajowych sieci przesyłowych i dystrybucyjnych przyłączono 752 megawaty nowych instalacji OZE oraz magazynów energii, co stanowi wzrost o ponad 18 procent w stosunku do analogicznego okresu roku ubiegłego. Szczególnie zauważalny postęp nastąpił w obszarze bateryjnych systemów magazynowania, których łączna moc na Litwie osiągnęła już 0,7 gigawata, a do końca roku ma przekroczyć 1,3 gigawata. Państwo wspiera ten proces poprzez dotacje, niskooprocentowane pożyczki dla sektora prywatnego oraz refundację kosztów przyłączenia do sieci dla dużych projektów.

Aby efektywnie wykorzystać rosnący potencjał produkcyjny, władze stawiają na rozbudowę połączeń transgranicznych i przyciąganie inwestorów przemysłowych. Rozwijana jest sieć przesyłowa ze sąsiadami, w tym zwiększenie przepustowości mostu energetycznego LitPol Link z Polską oraz realizacja projektów Harmony Link i linii łączących system litewski z Łotwą. Działania te mają umożliwić wywóz nadwyżek prądu z OZE do krajów sąsiednich, a także stworzyć warunki dla rozwoju energii na potrzeby lokalnego przemysłu i centrów przetwarzania danych. Całkowita moc zainstalowana w odnawialnych źródłach na Litwie wyniosła 6,4 gigawata, a według prognoz resortu do końca roku ma osiągnąć pułap 7 gigawatów.