Litwa na drodze zniesienia zakazu obecności broni atomowej

Litewski Seimas rozpoczął procedurę usuwania z konstytucji zapisu, który kategorycznie zabrania rozmieszczania broni masowego rażenia na terytorium kraju. Za zmianą artykułu 137 opowiedziało się w pierwszym czytaniu 89 parlamentarzystów, przy zaledwie 11 głosach przeciw. Projekt, wspierany przez prezydenta Gitanasa Nausėdę oraz liderów większości partii, ma wyeliminować barierę prawną, która w obliczu agresywnej polityki Kremla czyni z Litwy jedyne tak restrykcyjne państwo w regionie.

Przewodniczący parlamentu Juozas Olekas wprost argumentował, że w obecnej sytuacji geopolitycznej tarcza nuklearna NATO to fundament kolektywnej obrony, a Litwa nie może pozostać „najsłabszym ogniwem” zachodniego systemu odstraszania, zwłaszcza że analogiczne ograniczenia zniosła już w czerwcu sąsiednia Finlandia.

Przeciwko nowym przepisom ostro zaprotestowali jedynie politycy populistycznego ugrupowania „Świt Niemna” (Nemuno aušra), którzy domagali się rozpisania ogólnokrajowego referendum i oskarżali rządzących o decydowanie za plecami obywateli. Szef parlamentu uciął te żądania, podkreślając, że w dobie kryzysu bezpieczeństwa odpowiedzialni liderzy muszą działać zdecydowanie, a plebiscyt nie jest w tym wypadku prawnie wymagany. Władze w Wilnie uspokajają jednocześnie, że zmiana ustawy zasadniczej ma charakter strategicznego zabezpieczenia na wypadek bezpośredniego zagrożenia lub działań sojuszniczych, a kraj nadal zamierza przestrzegać zapisów Układu o nieproliferacji broni jądrowej.

Według litewskich mediów, debatę na Litwie przyspieszyły deklaracje prezydenta Francji Emmanuela Macrona o gotowości do czasowego przebazowywania samolotów z głowicami jądrowymi, a także doniesienia „Financial Times”, według których Waszyngton rozważa rozszerzenie programu Nuclear Sharing o kolejne kraje europejskie.