Raport BELPOLU o wpływie sankcji na reżim Łukaszenki

Opublikowany przez inicjatywę byłych funkcjonariuszy struktur siłowych BELPOL raport przedstawia skutki sankcji nałożonych na Białoruś, analizując ich wpływ na gospodarkę kraju, wybrane gałęzie przemysłu oraz potencjał sektora zbrojeniowego. Dokument zatytułowany „Sankcje: faktyczny wpływ na reżim Łukaszenki” powstał na podstawie analizy dokumentów, danych branżowych i materiałów śledczych, a w jego przygotowaniu uczestniczyła także społeczność białoruskich kolejarzy.

Autorzy raportu podkreślają, że pojawiająca się w debacie publicznej teza, jakoby sankcje miały od początku charakter tymczasowy i zakładały ich późniejsze zniesienie, nie odpowiada rzeczywistym założeniom tej polityki. Według nich środki ograniczające zostały wprowadzone jako narzędzie nacisku, którego celem jest wymuszenie zmian w działaniach władz w Mińsku. Autorzy raportu zaznaczają, że zniesienie ograniczeń bez osiągnięcia tych rezultatów oznaczałoby zakończenie presji bez zmiany polityki władz.

W dokumencie opisano również konkretne przykłady oddziaływania sankcji na projekty przemysłowe. Jednym z nich jest plan uruchomienia przez Miński Zakład Łożysk produkcji elementów do pocisków artyleryjskich kalibru 152 mm. Projekt o wartości 14,3 miliarda rubli rosyjskich był częściowo finansowany przez Rosję, która pokryła około jedną trzecią kosztów. Według raportu konieczność obchodzenia sankcji przy zakupie linii produkcyjnej znacząco podniosła koszty wytwarzania. Docelowym odbiorcą miała być rosyjska spółka „Zawod Plastmas”, jednak cena takich produktów na rynku rosyjskim okazała się trzykrotnie niższa od planowanej. W efekcie do jesieni 2024 roku instalacja pozostawała nieużywana, a Rosja nie otrzymała z Białorusi pocisków przeznaczonych do działań wojennych na Ukrainie.

Autorzy raportu wskazują również na opóźnienia w realizacji zamówień dla rosyjskiego sektora obronnego, między innymi dotyczących celowników do pojazdów opancerzonych. Sankcje wpłynęły także na jakość produkowanego sprzętu. W przypadku wspomnianych celowników pierwotnie stosowano komponenty wytwarzane na Tajwanie, jednak po wstrzymaniu dostaw zastąpiono je częściami z Chin, które według raportu charakteryzują się niższą jakością.

Ograniczenia gospodarcze mają również oddziaływać na inne sektory przemysłu. BELPOL łączy z sankcjami serię pożarów autobusów produkowanych przez zakłady MAZ, wskazując na problemy konstrukcyjne związane z zastąpieniem silników Mercedes jednostkami chińskiej marki Weichai. Z kolei Mińska Fabryka Ciężkich Ciągników nie otrzymała zamówionej partii trzydziestu podwozi od firmy IVECO, a dokonana wcześniej przedpłata w wysokości 69,7 tysiąca euro została zamrożona. Raport opisuje także konsekwencje restrykcji dla białoruskich instytucji finansowych oraz funkcjonowania kolei państwowych, których chińscy partnerzy w 2023 roku nie zrealizowali kontraktu na dostawę lokomotyw elektrycznych.