Kłopoty Białorusinów omawiane na Forum Ostrogskiego w Kijowie

Na piątym Forum Ostrogskiego w Kijowie białoruska opozycja demokratyczna rozpoczęła pilne rozmowy z ukraińskimi władzami o systemowym rozwiązaniu kryzysu migracyjnego swoich obywateli. Z powodu wygasających paszportów i braku możliwości ich odnowienia bez ryzyka aresztowania przez reżim Łukaszenki, tysiące Białorusinów na Ukrainie z dnia na dzień staje się nielegalnymi imigrantami. Franak Wiaczorka, doradca Swiatłany Cichanouskiej, zapowiedział powołanie międzyresortowej grupy roboczej, która we współpracy z ukraińskim parlamentem ma wypracować mapę drogową ułatwiającą procedury legalizacyjne i znoszącą dyskryminujące obostrzenia.

Zepchnięcie białoruskich uchodźców do szarej strefy to przede wszystkim efekt wymogu aktualizacji pozwoleń na pobyt, do czego niezbędny jest ważny dokument tożsamości. Sytuację dramatycznie pogarsza decyzja ukraińskiego banku centralnego o zakazie obsługi finansowej obywateli Białorusi, co odcina ich od legalnego rynku pracy i możliwości wpierania ukraińskiej gospodarki. „Pozostawanie tutaj w statusie nielegalnym bez pracy, bez konta i bez możliwości wyjazdu za granicę to ogromny problem, na który wciąż nie mamy odpowiedzi” – podkreśliła Maria Animija z fundacji BYSOL.

Częściowym ratunkiem ma być procedowany w parlamencie projekt ustawy skracający czas legalizacji pobytu dla zagranicznych ochotników wojskowych i ich rodzin, wprowadzający między innymi specjalny dokument podróżny. Obrońcy praw człowieka zaznaczają jednak, że ustawa nie rozwiązuje problemu zablokowanych kont oraz cywilów. Eksperci przypominają, że Białoruś nigdy nie została prawnie uznana za państwo-agresora, dlatego zamiast nielegalnej z punktu widzenia prawa odpowiedzialności zbiorowej, ukraińskie służby powinny przeprowadzać indywidualne weryfikacje bezpieczeństwa.

Brak spójnej polityki migracyjnej i luki w prawie prowadzą do tragicznych incydentów, takich jak los byłego żołnierza Pułku Kalinowskiego Wasyla Wieramiejczyka, który w wyniku biurokratycznego chaosu trafił do białoruskiego więzienia. Uczestnicy kijowskich rozmów apelują o wdrożenie transparentnych procedur, które pozwolą obcokrajowcom bezpiecznie funkcjonować na Ukrainie. Zamiast odtrącać sojuszników uciekających przed dyktaturą, Kijów powinien umożliwić im pełną integrację, by mogli wspólnie bronić kraju i pracować na rzecz jego odbudowy.