Ukraina chce podważyć członkostwo Rosji w ONZ

Ukraina chce podważyć podstawy członkostwa Rosji w Organizacji Narodów Zjednoczonych i zakwestionować jej prawo do zajmowania miejsca w Radzie Bezpieczeństwa. Plan przygotował były ambasador Ukrainy przy ONZ Wołodymyr Jelczenko wraz ze współpracownikami z Fundacji im. Pyłypa Orłyka. Jak informuje „Foreign Policy”, inicjatorzy chcą doprowadzić do oficjalnej debaty na ten temat w Zgromadzeniu Ogólnym ONZ, być może już w 2027 r.

Jelczenko uważa, że uznanie Federacji Rosyjskiej za państwo kontynuujące podmiotowość prawną Związku Radzieckiego było błędem. „To największe oszustwo stulecia. Federacja Rosyjska nigdy nie podpisała Karty Narodów Zjednoczonych” – twierdzi były dyplomata. Według ukraińskiej inicjatywy Rosja przejęła miejsce ZSRR na podstawie nieformalnego listu, bez oficjalnego głosowania nad przyjęciem do organizacji, którego wymaga procedura przewidziana w art. 4 Karty Narodów Zjednoczonych.

Kolejnym krokiem miałoby być skierowanie sprawy do Komitetu ds. Weryfikacji Pełnomocnictw, liczącego 9 członków. W Zgromadzeniu Ogólnym wniosek proceduralny można przyjąć zwykłą większością głosów, ale perspektywy odebrania Rosji członkostwa pozostają niewielkie. W komitecie zasiadają bowiem również przedstawiciele Rosji, Chin i USA. Autorzy inicjatywy wskazują na precedens z 1974 r., gdy przedstawicieli Republiki Południowej Afryki odsunięto od udziału w pracach ONZ w związku z apartheidem. Liczą przede wszystkim na wywołanie międzynarodowej dyskusji o podstawach obecności Rosji w organizacji.

Poważną przeszkodą jest powszechne uznawanie Rosji za państwo kontynuujące międzynarodową podmiotowość ZSRR. Takie rozwiązanie pozwoliło zachować ciągłość stosunków dyplomatycznych, a Ukraina zaakceptowała je między innymi w związku z przejęciem przez Moskwę radzieckiego długu. Część dyplomatów obawia się, że próba podważenia tego porozumienia może kosztować Kijów cenne poparcie sojuszników, zwłaszcza w Europie, gdzie rośnie zmęczenie wojną. Ukraina wcześniej zdobywała szerokie poparcie dla rezolucji potępiających rosyjską agresję, lecz przekonanie państw do zawieszenia rosyjskiego członkostwa może być znacznie trudniejsze.

Przedstawiciele fundacji przyznają, że szanse powodzenia są niewielkie, ale chcą zmusić państwa członkowskie do zajęcia stanowiska. Ich zdaniem Rosja wykorzystuje ONZ do blokowania niekorzystnych dla siebie decyzji oraz rozpowszechniania propagandy. Tymczasem jej przedstawiciele nadal zajmują ważne stanowiska w organizacji. Sekretarz generalny ONZ António Guterres mianował niedawno obywatela Rosji Gleba Desiatnikowa swoim asystentem do spraw rozminowywania i policji w Departamencie Operacji Pokojowych. Według ONZ Desiatnikow ma 35-letnie doświadczenie w dyplomacji, stosunkach międzynarodowych i kwestiach bezpieczeństwa.