Coraz większy problem ukraińskiego budżetu

Ukraiński budżet ma coraz większe problemy z realizacją planu dochodów. W pierwszych dziesięciu miesiącach 2026 roku wpływy do funduszu ogólnego wyniosły 2 bln hrywien i były o 73,7 mld hrywien niższe od zakładanych. To więcej niż przewidywany przez rząd niedobór za cały rok, szacowany wcześniej na 70 mld hrywien. Ponad trzy czwarte brakującej kwoty, czyli 56,2 mld hrywien, przypadło na okres od sierpnia do października. Jak poinformowała Roksolana Pidłasa, przewodnicząca komisji budżetowej Rady Najwyższej, do pogorszenia sytuacji przyczyniły się przede wszystkim nasilone rosyjskie ataki na przedsiębiorstwa i blokada portów morskich.

Największe braki dotyczą wpływów z VAT od importu, które były niższe od planu o 47,5 mld hrywien, oraz VAT od produkcji krajowej, gdzie zabrakło 44,7 mld hrywien. Wpływy z akcyzy krajowej nie osiągnęły założeń o 29,8 mld hrywien. Łącznie główne podatki i opłaty przyniosły o 132 mld hrywien mniej, niż zakładano. Część tej luki udało się jednak zmniejszyć dzięki ponadplanowym dochodom, przede wszystkim z podatku dochodowego od przedsiębiorstw, który przekroczył prognozy o 32,9 mld hrywien. Wyższe były także wpływy z podatku dochodowego od osób fizycznych, akcyzy importowej i opłat za korzystanie z zasobów naturalnych.

Największą część wydatków państwa pochłania obronność. Od początku roku przeznaczono na nią 2,2 bln hrywien, czyli 60,3 proc. wydatków funduszu ogólnego. Na spłatę zadłużenia wydano 487,4 mld hrywien, a na jego obsługę 305,8 mld. Wydatki na pomoc społeczną i wsparcie weteranów wyniosły 380,5 mld hrywien, a na ochronę zdrowia przeznaczono 161 mld. W finansowaniu budżetu istotną rolę odgrywa pomoc zagraniczna, z której w ciągu 10 miesięcy wykorzystano ponad 25 mld dolarów. Kolejne 387,9 mld hrywien państwo pozyskało ze sprzedaży obligacji skarbowych.

Pidłasa ostrzegła, że bez kolejnych transz wsparcia z Unii Europejskiej Ukraina może nie być w stanie pokryć wszystkich zaplanowanych wydatków. Chodzi o drugą transzę pomocy makrofinansowej oraz 8 mld dolarów z programu Ukraine Facility. Brak tych środków może zagrozić finansowaniu zarówno potrzeb wojska, jak i świadczeń społecznych. Tymczasem 1 września premier Serhij Korecki zapowiedział zaostrzenie oszczędności budżetowych. Ograniczenia mają objąć wydatki niezwiązane bezpośrednio z obronnością.