Łotwa: cięcie wiz dla Rosjan i ograniczenia dla Białorusinów

Nowe prawo imigracyjne przeforsowane przez rząd Łotwy stanowi odpowiedź na kryzys migracyjny i uderza przede wszystkim w obywateli państw wschodnich. Zaostrzenie przepisów zbiega się z sytuacją na granicy, gdzie od początku 2026 roku zawrócono ponad 11 tysięcy nielegalnych migrantów z Białorusi. 

Łotewski odcinek przyjmuje obecnie główny ciężar presji, notując niemal 85 procent wszystkich tego typu incydentów na unijnej granicy z państwem białoruskim, co stanowi drastyczny skok w porównaniu do ubiegłego roku, zostawiając daleko w tyle statystyki litewskie i polskie. 

Ustawa ogranicza możliwości legalnego pobytu dla przybyszów ze wschodu,  co ma szczegołnie dotyczyć Rosjan. Zablokowano im drogę do uzyskania czasowego zezwolenia na pobyt z tytułu prowadzenia firmy, inwestowania czy zwykłego zatrudnienia, odcinając ich także od wiz pracowniczych i tych przeznaczonych do pracy zdalnej. Obywatele Rosji mogą liczyć na legalizację pobytu niemal wyłącznie w ramach wewnątrzkorporacyjnych transferów, projektów naukowych lub europejskiej niebieskiej karty. 

Niewiele łatwiejszą sytuację mają Białorusini, dla których zachowano zaledwie jeden znaczący przywilej. Mogą oni ubiegać się o roczne przedłużenie dokumentów pobytowych pod warunkiem udokumentowanego zatrudnienia i opłacania podatków przez minimum trzy miesiące bezpośrednio przed złożeniem wniosku. Nauka na łotewskich uczelniach otwiera Białorusinom drzwi do legalizacji pobytu wyłącznie w ramach akredytowanych wymian studenckich, a wszelkie inne nietypowe zgody wydawane na okres do trzech lat wymagają osobistej, podyktowanej względami humanitarnymi lub międzynarodowymi, decyzji ministra spraw wewnętrznych.

Zmiany obejmują również obcokrajowców z innych państw, uszczelniając ogólne zasady dostępu do łotewskiego rynku pracy. Standardowe czasowe zezwolenia na pobyt, wydawane w związku z zatrudnieniem, skrócono do maksymalnie jednego roku, z rzadkimi wyjątkami. Nieco bardziej stabilną pozycję zachowali posiadacze niebieskiej karty Unii Europejskiej, gwarantującej legalny pobyt przez dwa lata. Choć prawodawcy przewidzieli ponad dwadzieścia kategorii osób wyłączonych z ograniczeń pracowniczych, obejmujących między innymi uchodźców, studentów studiów magisterskich i doktoranckich czy stałych rezydentów, cały mechanizm nowej ustawy jednoznacznie podporządkowano kontroli migracji oraz walce z nielegalnym zatrudnieniem.