Nowe zasady zrzekania się obcego obywatelstwa na Łotwie

Łotewski parlament pracuje nad przepisami, które mają chronić młodych ludzi przed przymusową utratą łotewskiego obywatelstwa. Problem dotyczy ponad 4700 osób posiadających podwójne obywatelstwo – obok łotewskiego także rosyjskie lub białoruskie. Po inwazji na Ukrainę zrzeczenie się paszportu tych krajów stało się dla nich skrajnie trudnym zadaniem.

Procedury w ambasadach są celowo wydłużane, a petenci zderzają się z biurokracją. Jak relacjonował Valērijs Stojakins, który od dwóch lat próbuje uregulować swój status, urzędnicy potrafią kwestionować autentyczność dokumentów z poszczególnych miast lub odrzucać tłumaczenia wykonane przez miejscowych notariuszy. "Za pierwszym razem nie spodobało im się zaświadczenie z Omska. Powiedzieli, że muszę je zdobyć z Domodiedowa" – wspomina Stojakins.

Sytuacja jest o tyle poważna, że młodzi obywatele bywają wzywani do osobistego stawiennictwa na terytorium Rosji lub Białorusi w celu dokończenia formalności. Taka podróż wiąże się obecnie z ogromnym ryzykiem, co stawia tych ludzi w pułapce: chcą zrezygnować z obcego paszportu, by zachować łotewski, ale nie mogą tego zrobić bez narażania własnego bezpieczeństwa. W odpowiedzi na ten pat, komisja Saeimy zaproponowała zmiany, które pozwolą zachować obywatelstwo Łotwy tym, którzy udowodnią, że podjęli realną, choć nieskuteczną próbę wyjścia z obcej podległości. Urząd ds. Obywatelstwa i Migracji już teraz stara się przychylniej patrzeć na takie przypadki, dostosowując swoje działania do realiów politycznych.

Zgodnie z nową koncepcją, kluczowa ma być dobra wola i deklaracja lojalności wobec państwa łotewskiego. Poseł Andrejs Judins podkreśla, że jeśli młody człowiek robi wszystko, co w jego mocy, państwo powinno uznać to za wystarczające. Jednocześnie przepisy mają zawierać bezpiecznik: każda próba ponownego posłużenia się paszportem kraju agresora, na przykład poprzez wniosek o nowy dokument, będzie skutkowała natychmiastową utratą obywatelstwa łotewskiego. Parlamentarzyści planują przyjąć te poprawki jeszcze przed wakacyjną przerwą prac parlamentu.