Propozycja estońskiego prezydenta

Perspektywa zakończenia konfliktu na Ukrainie powinna skłonić państwa europejskie do wypracowania wspólnej strategii przyszłych relacji z Moskwą. Estoński prezydent Alar Karis, w rozmowie z helsińskim dziennikiem, zwrócił uwagę na konieczność rozpoczęcia przygotowań do ewentualnego wznowienia dialogu, niezależnie od tego, czy działania wojenne ustaną w najbliższym czasie, czy dopiero za kilka lat. Zdaniem polityka Europa musi mieć gotowe odpowiedzi na pytanie o warunki przyszłego współistnienia oraz oczekiwania wobec samej Rosji.

Propozycja ta wywołała ożywioną dyskusję w Estonii, gdzie oficjalna linia dyplomatyczna wyklucza rozmowy z agresorem. Karis doprecyzował jednak, że warunkiem koniecznym do jakiejkolwiek zmiany stosunków jest powstrzymanie rosyjskiej inwazji oraz głęboka wewnętrzna transformacja tamtejszego państwa. „Agresor musi zostać zatrzymany, a dopiero potem należy dokonać rewizji relacji. Rosja musi się zmienić, aby można było się z nią komunikować” – wyjaśnił prezydent, nawiązując do historycznego modelu fińskiego z czasów zimnej wojny, który łączył gotowość obronną z utrzymywaniem kanałów komunikacji.

Ważnym elementem tej wizji jest powołanie specjalnego wysłannika Unii Europejskiej do spraw Rosji. Taki przedstawiciel miałby koordynować przygotowania do ery powojennej, co pozwoliłoby mniejszym krajom, takim jak Estonia czy Finlandia, realnie wpływać na kształt przyszłych porozumień. Zdaniem estońskiego przywódcy wspólny wkład w pomoc dla Kijowa daje tym państwom moralne i polityczne prawo do uczestnictwa w decydowaniu o losach regionu, zapobiegając sytuacji, w której mocarstwa porozumiewają się ponad ich głowami.

Prezydent odniósł się również do narastających obaw dotyczących bezpieczeństwa państw bałtyckich. Jego zdaniem narracja o Estonii jako kolejnym celu ataku jest podsycana przez podmioty chcące zaszkodzić stabilności kraju, co uderza w inwestycje zagraniczne, a nawet w wydarzenia sportowe. Karis podkreślił, że choć w Europie Zachodniej pojawienie się podejrzanych dronów budzi lęk przed nieznanym, to dla mieszkańców jego regionu rosyjska specyfika jest dobrze zrozumiała. Wspominając czasy swojej edukacji, wskazał na historyczną umiejętność maskowania prawdziwych postaw wobec wschodniego sąsiada, podobną do tej, którą niegdyś stosowali Finowie. Zapewne ten apel, znów wywoła rezonans w estońskiej polityce, zwłaszcza w dyskusji przed zbliżającymi się wyborami prezydenckimi.