Zdjęcie: Flickr
23-04-2026 08:08
Wczoraj Sąd Rejonowy w Kiszyniowie wydał wyrok w jednej z najgłośniejszych spraw karnych w historii Mołdawii, skazując byłego lidera Partii Demokratycznej, Vladimira Plahotniuca, na 19 lat pozbawienia wolności. Orzeczenie dotyczy bezpośredniego udziału polityka w tak zwanej kradzieży stulecia, czyli zorganizowanym procederze wyprowadzenia ogromnych środków z krajowego systemu bankowego. Poza karą więzienia sąd nakazał konfiskatę majątku skazanego o wartości 60 milionów dolarów na poczet naprawienia szkód wyrządzonych trzem instytucjom finansowym.
Zgromadzony materiał dowodowy wykazał, że w latach 2009–2019 Plahotniuc stał na czele rozbudowanej grupy przestępczej, która wykorzystywała wpływy polityczne i gospodarcze do przejmowania kontroli nad bankami. Współpracując z innymi grupami, w tym z kręgiem powiązanym z Ilanem Șorem, polityk doprowadził do wyłudzenia wielomilionowych kredytów, które następnie były prane poprzez sieć spółek typu offshore. Śledczy ustalili, że zrabowane fundusze służyły finansowaniu luksusowego stylu życia oskarżonego, w tym zakupowi prywatnego odrzutowca, opłacaniu lotów czarterowych oraz inwestycjom w zagraniczne nieruchomości.
Proces, który toczył się częściowo pod nieobecność oskarżonego do czasu jego ekstradycji z Grecji we wrześniu 2025 roku, stał się symbolem walki z korupcją na najwyższych szczeblach władzy. Choć prokuratura domagała się surowszej kary 25 lat więzienia, prokurator Alexandru Cernei zaznaczył, że uznanie winy we wszystkich pięciu punktach oskarżenia jest kluczowe dla wymiaru sprawiedliwości. „Został on uznany za winnego popełnienia wszystkich pięciu postawionych mu zarzutów. Nałożono na niego karę 19 lat więzienia” – podkreślił oskarżyciel, zapowiadając jednocześnie analizę możliwości apelacji w celu zaostrzenia wyroku.
Zupełnie inne stanowisko zajmuje obrona, która od początku kwestionowała legalność postępowania i rzetelność zgromadzonych dowodów. Adwokat Lucian Rogac zapowiedział niezwłoczne zaskarżenie wyroku do sądu wyższej instancji. „Skorzystamy z przysługującego nam prawa do wniesienia odwołania. Obrona uważa tę decyzję za ewidentnie bezprawną” – stwierdził prawnik, wskazując na rzekome naruszenia procedur w trakcie przewodu sądowego. Skazany obecnie oczekuje na kolejne procesy, m.in. w sprawie fałszowania dokumentów.
Eksperci podkreślają, że wyrok ten jest istotnym sygnałem w kontekście reformy sądownictwa i europejskich aspiracji Mołdawii. Iulian Groza, dyrektor Instytutu Polityk i Reform Europejskich, zauważył, że sprawa ta jest postrzegana jako kluczowy test dla wiarygodności państwa. Według niego sukces reform będzie oceniany przez pryzmat ostatecznego rozliczenia winnych i realnego odzyskania utraconych pieniędzy publicznych, co ma fundamentalne znaczenie dla procesu akcesyjnego do Unii Europejskiej.
Analitycy polityczni zwracają jednak uwagę, że sprawa Plahotniuca ma również silny kontekst polityczny. Ion Tăbârță wskazał, że choć obrona próbowała nadać procesowi charakter polityczny, skala zarzutów gospodarczych była zbyt duża, by je zignorować. Podkreślił on, że ewentualna zmiana wyroku w instancji odwoławczej mogłaby zostać odebrana jako porażka obecnego kursu reformatorskiego państwa. Na ten moment jednak utrzymanie w mocy dotychczasowych zabezpieczeń majątkowych, przekraczających miliard lejów, daje nadzieję na przynajmniej częściowe wyrównanie strat budżetowych.
Społeczne echa wyroku są podzielone, co odzwierciedla głęboki brak zaufania do organów ścigania budowany przez lata bezkarności elit. Podczas gdy część obywateli wyraża satysfakcję z osadzenia byłego oligarchy w więzieniu, wielu pozostaje sceptycznych co do trwałości tego wyroku. Obawy dotyczą głównie wpływów, jakie skazany może wciąż posiadać w sądach odwoławczych oraz wśród adwokatury, co w opinii publicznej mogłoby doprowadzić do złagodzenia kary lub uniknięcia pełnej odpowiedzialności finansowej.
Warto przy tym odnotować, że obecne skazanie koncentruje się na aspektach ekonomicznych, pomijając szeroki kontekst polityczny czasów tzw. państwa zawłaszczonego. Komentatorzy tacy jak Victor Ciobanu wskazują, że choć wyrok jest zwycięstwem sprawiedliwości, to ma on charakter częściowy, gdyż nie dotyka mechanizmów podporządkowywania instytucji państwowych jednej partii. Mimo to, proces ujawnił skalę nadużyć, w które zamieszani byli nie tylko politycy, ale i szeregowi pracownicy firm zależnych od Plahotniuca, często nieświadomie firmujący swoim nazwiskiem wielomilionowe operacje finansowe.
