Dyplomatyczne wyzwania w relacjach Polski i Ukrainy

Planowana zmiana na stanowisku ambasadora Ukrainy w Polsce i przejście Wasyla Bodnara do resortu spraw zagranicznych w Kijowie przypada na okres intensywnych dyskusji dyplomatycznych. Dyplomata, pełniący swoją misję w Warszawie od 2024 roku, udzielił kolejnego wywiadu, który ukazał się na łamach "Suspilne".

Odniósł się w nim, między innymi, do niedawnego sporu symbolicznego, w ramach którego oddał przyznane mu polskie odznaczenie państwowe. Krok ten był ripostą na decyzję polskiego prezydenta Karola Nawrockiego o odebraniu prezydentowi Wołodymyrowi Zełenskiemu Orderu Orła Białego. Mimo tych napięć ukraiński przedstawiciel zwraca uwagę na konieczność budowania porozumienia wokół trudnej przeszłości, czego wyrazem był jego udział w warszawskich uroczystościach upamiętniających ofiary rzezi wołyńskiej oraz postępy w kwestii prac ekshumacyjnych.

„Oddanie orderu było aktem solidarności z prezydentem oraz odpowiedzią na niekonwencjonalną decyzję” – oświadczył Wasyl Bodnar. Jednocześnie ambasador przestrzega przed uleganiem prowokacjom przy narastających sporach wokół pamięci historycznej, sugerując, że niektóre incydenty mogą być inspirowane z zewnątrz w celu poróżnienia obydwu narodów.

W ocenie dyplomaty, kluczowym filarem relacji między oboma krajami pozostaje współpraca w dziedzinie obronności oraz utrzymanie płynności ruchu na granicy, przez którą dociera zdecydowana większość wsparcia dla walczących wojsk. Kijów i Warszawa prowadzą rozmowy nad wspólnym tworzeniem systemów ochrony przed dronami, a także nad wymianą doświadczeń bojowych i technologicznych. Równolegle trwają prace modernizacyjne na przejściach w Szeginiach, Chełmie oraz Przemyślu, które mają usprawnić odprawy pasażerskie i towarowe, przeciążone po zamknięciu innych dróg komunikacyjnych.

W kontekście pojawiających się w przestrzeni publicznej apeli o powrót ukraińskich mężczyzn do kraju, strona ukraińska postrzega te deklaracje jako element wewnętrznej kampanii politycznej przed nadchodzącymi wyborami. „W prawie europejskim ani w przepisach krajowych państw członkowskich Unii Europejskiej nie ma żadnych mechanizmów pozwalających na deportację z takiego powodu” – zaznaczył Wasyl Bodnar.

Z danych dyplomatycznych wynika, że w Polsce przebywa obecnie 1,567 miliona zarejestrowanych obywateli Ukrainy, z czego 986 tysięcy korzysta z ochrony czasowej. Ponad cztery piąte tej grupy to osoby w pełni samowystarczalne, które pracują, odprowadzają podatki oraz składki na ubezpieczenia społeczne, zasilając lokalną gospodarkę. Wsparcie państwowe w placówkach zbiorowego zakwaterowania trafia jedynie do kilkunastu tysięcy osób w najtrudniejszej sytuacji materialnej lub zdrowotnej. Choć narastająca kampania polityczna wpływa na nastawienie części społeczeństwa, polskie organy ścigania sprawnie reagują na wszelkie przejawy agresji czy przestępstw motywowanych narodowościowo. „Polska jako państwo prawa działa w sposób niezwykle proaktywny i odpowiedni” – podkreślił Wasyl Bodnar, wskazując na sprawne funkcjonowanie dedykowanych jednostek policji oraz wyroki sądowe zapadające wobec sprawców incydentów.

Przy tym można dodać, że ukraińskie media zauważyły akcje protestacyjne zorganizowane w 22 polskich miastach. Demonstracje odbywały się pod hasłem „Nie bądź obojętny” – stanowiącym odwołanie do słynnego przesłania Mariana Turskiego, byłego więźnia Auschwitz-Birkenau, który wzywał do aktywnego sprzeciwu wobec dyskryminacji mniejszości i łamania praw człowieka. Całą inicjatywę poprzedziło złożenie w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów oraz MSWiA petycji podpisanej przez ponad 11 tysięcy osób, domagających się stanowczych działań władz przeciwko fizycznym i słownym atakom przeciwko Ukraińcom.