Litwa: cztery tygodnie próby dla Białorusi

Relacje między Litwą a Białorusią pozostają napięte, a możliwość wznowienia dialogu politycznego uzależniona jest od spełnienia przez Mińsk konkretnych warunków. Władze w Wilnie podkreślają, że w obliczu nasilonego napływu nielegalnych migrantów oraz powtarzających się incydentów z użyciem balonów przemytniczych nie ma obecnie przestrzeni do prowadzenia rozmów.

Prezydent Gitanas Nausėda we wczorajszym wywiadzie powiedział, że dialog mógłby zostać rozważony wyłącznie w przypadku wyraźnej zmiany działań strony białoruskiej. „Jeśli przez najbliższe cztery tygodnie nie będzie balonów ani nielegalnych migrantów, a wszyscy więźniowie polityczni bezpiecznie wrócą na Litwę, uznamy to za przejaw dobrej woli i możliwe, że rozpoczniemy dialog” – powiedział. Zaznaczył przy tym, że obecna sytuacja jest daleka od takiego scenariusza.

Kwestia ewentualnego wznowienia tranzytu białoruskich nawozów przez Litwę pozostaje powiązana z decyzjami Unii Europejskiej, która przedłużyła obowiązywanie sankcji o kolejny rok. Litewski prezydent podkreślił, że w tym czasie Mińsk ma możliwość wykazania chęci poprawy relacji z Zachodem, w tym poprzez zmianę swojego stanowiska wobec wojny na Ukrainie, choć obecnie wydaje się to mało realne.

Dodatkowym elementem zaostrzającym sytuację jest sprawa litewskiego obywatela Mirosława Trockiego, który został na Białorusi skazany na 15 lat więzienia pod zarzutem szpiegostwa i działalności agenturalnej. Mężczyzna udał się tam w 2024 roku, by odwiedzić rodzinę, jednak jesienią został zatrzymany i ostatecznie skazany na wieloletnią karę w zaostrzonym rygorze.

Premier Inga Ruginienė wezwała obywateli do zachowania szczególnej ostrożności przy planowaniu podróży na Białoruś. „Nikt nie może czuć się tam bezpieczny” – podkreśliła, wskazując na przypadki zatrzymań, w tym – jak zaznaczyła – także nieuzasadnionych. Dodała, że rząd podejmuje działania wraz z partnerami międzynarodowymi, aby doprowadzić do uwolnienia jak największej liczby więźniów politycznych.

Szefowa rządu zaznaczyła również, że rozpoczęcie dialogu wymaga spełnienia warunków przez obie strony. „My swoje zadania wykonaliśmy i jesteśmy gotowi, ale oczekujemy tego samego od drugiej strony. Kiedy druga strona zrobi swoje, będziemy mogli to rozważyć” – powiedziała.

Do stanowiska Litwy odniosła się strona białoruska. Rzecznik białoruskiego Ministerstwa Spraw Zagranicznych Rusłan Warankow oświadczył, że Mińsk nie posiada żadnych oficjalnych informacji dotyczących wyznaczenia litewskiego przedstawiciela do rozmów ani zakresu potencjalnego dialogu. „Nie widzimy konkretnych kroków, które pozwalałyby mówić o gotowości strony litewskiej do poważnej rozmowy” – stwierdził, dodając, że Białoruś pozostaje otwarta na dialog, ale oczekuje realnych działań zamiast sygnałów kierowanych do opinii publicznej.