Zdjęcie: Mikołaj Bujak KPRP
21-10-2026 08:35
Polska i Litwa powołały wspólną grupę do zbadania incydentu z ukraińskim dronem, który przedostał się na Litwę i eksplodował w pobliżu granicy z Polską. Decyzję ogłosił wczoraj prezydent Litwy Gitanas Nausėda w trakcie wizyty w Warszawie. Sprawa znalazła się w centrum rozmów z polskimi politykami, poświęconych bezpieczeństwu wschodniej flanki NATO, zagrożeniom ze strony Rosji oraz współpracy wojskowej obu państw. Incydent ujawnił również problemy z wykrywaniem dronów, których nie zarejestrowały polskie radary.
Prezydent Litwy potwierdził, że ministerstwa obrony obu państw wspólnie wyjaśniają okoliczności zdarzenia. Podkreślił, że posiada dodatkowe informacje, ale nie zamierza ich ujawniać przed zakończeniem postępowania. Jednym z najważniejszych problemów pozostaje skuteczność obserwacji przestrzeni powietrznej. Jak przekazało litewskie wojsko, polskie systemy radarowe nie wykryły bezzałogowca. Prezydent Litwy przyznał, że obecne możliwości rozpoznawania takich zagrożeń są niedoskonałe, szczególnie w przypadku niewielkich obiektów poruszających się na wysokości kilku kilometrów. Jego zdaniem konieczne jest dalsze doskonalenie urządzeń, aby maksymalnie zwiększyć skuteczność wykrywania.
Prezydent Nausėda przekonywał, że najskuteczniejszą odpowiedzią na zagrożenia hybrydowe jest ścisłe współdziałanie Polski i Litwy, zwłaszcza wymiana danych wywiadowczych mogących zapobiegać podobnym incydentom i chronić życie mieszkańców.
Bezpieczeństwo regionu było głównym tematem spotkania litewskiego prezydenta z prezydentem Karolem Nawrockim w Warszawie. Nausėda ostrzegał, że działania Rosji stają się coraz bardziej agresywne i nieprzewidywalne. Wskazywał na cyberataki, sabotaż, kampanie dezinformacyjne, zakłócanie nawigacji satelitarnej i naruszenia przestrzeni powietrznej, które dotykają oba państwa. Opowiedział się także za zwiększeniem presji sankcyjnej na Moskwę, zaostrzeniem polityki wizowej oraz przeciwdziałaniem działalności rosyjskich służb wykorzystujących przykrycie dyplomatyczne. Podkreślił przy tym, że obecność wojsk amerykańskich w Europie pozostaje niezbędna dla skutecznego odstraszania Rosji.
Prezydent Nawrocki również wskazywał na konieczność wzmacniania współpracy sojuszniczej i utrzymania presji na Moskwę. Zaznaczył, że działania na rzecz stabilizacji światowych rynków energetycznych nie mogą prowadzić do osłabienia sankcji ani pogorszenia bezpieczeństwa państw Europy Środkowej i Wschodniej. Rozmowy objęły ponadto przyszłość Unii Europejskiej w związku z objęciem przez Litwę przewodnictwa w Radzie UE 1 stycznia 2027 roku. Polski prezydent opowiedział się za zachowaniem jednomyślności w strategicznych decyzjach wspólnoty, ochroną suwerenności państw członkowskich, skuteczniejszym zabezpieczeniem granic zewnętrznych i gruntowną zmianą unijnego systemu handlu uprawnieniami do emisji ETS.
Istotną część spotkania zajęła sytuacja polskiej mniejszości na Litwie. Nawrocki podkreślił, że strategiczne partnerstwo obu państw powinno obejmować także wzajemne poszanowanie praw mniejszości narodowych. Podziękował litewskiemu prezydentowi za zainteresowanie losem polskiej szkoły oraz dotychczasową współpracę doradców obu głów państw. Wyraził nadzieję, że prowadzone rozmowy przyniosą wkrótce pozytywne rezultaty.
Podczas osobnego spotkania z premierem Tuskiem prezydent Nausėda skoncentrował się na współpracy gospodarczej, inwestycjach obronnych i połączeniach transportowych. Polska pozostaje największym partnerem handlowym Litwy, a roczna wartość wymiany przekroczyła już 10 mld euro. Litewski prezydent wskazał na możliwości dalszego rozwijania współpracy w przemyśle obronnym, technologiach podwójnego zastosowania, nowoczesnym rolnictwie i logistyce. Rozmowy dotyczyły także realizacji Tarczy Wschód i Bałtyckiej Linii Obrony oraz zapewnienia finansowania strategicznych przedsięwzięć Harmony Link i Rail Baltica.
Szczególne znaczenie przypisano budowie Rail Baltica, która ma usprawnić transport cywilny i przemieszczanie wojsk w regionie. Polska, Litwa, Łotwa i Estonia wystąpiły wspólnie do przewodniczącego Rady Europejskiej Antónia Costy oraz szefowej Komisji Europejskiej Ursuli von der Leyen o zapewnienie odpowiednich środków w unijnym budżecie na lata 2028–2034. Przywódcy czterech państw zadeklarowali zamiar zakończenia inwestycji w tym okresie. Nausėda podziękował również Polsce za pomoc w przywracaniu dostaw energii elektrycznej po niszczycielskiej sierpniowej burzy na Litwie. Oba kraje zamierzają rozwijać mechanizmy szybkiego wzajemnego wsparcia w sytuacjach kryzysowych, zwiększać ochronę sieci energetycznych i gromadzić zapasy niezbędnego wyposażenia.
Wizyta litewskiego prezydenta miała także wymiar historyczny. Obaj prezydenci uczestniczyli w uroczystościach upamiętniających 235 rocznicę uchwalenia Zaręczenia Wzajemnego Obojga Narodów, aktu określającego relacje Korony Polskiej i Wielkiego Księstwa Litewskiego w okresie reform Sejmu Czteroletniego. W Pałacu Prezydenckim zaprezentowano oryginalny zbiór uchwał i konstytucji z lat 1788–1792, obejmujący również Konstytucję 3 Maja. Nawrocki nawiązał do wspólnego dziedzictwa obu narodów, podkreślając, że współczesna Polska i Litwa, choć są odrębnymi państwami, ponoszą wspólną odpowiedzialność za bezpieczeństwo i przyszłość regionu.
